Door Dennis Von Dutch
Nederland staat bekend als een land met uitstekend kraanwater. En eerlijk gezegd geloofde ik dat lange tijd ook gewoon. Je draait de kraan open, vult je glas, en dat is dat. Maar op het moment dat ik me er echt in begon te verdiepen, werd het verhaal een stuk genuanceerder. Niet bedoeld als schrikverhaal, maar gewoon als eerlijke informatie die jij ook verdient.
Waar komt ons kraanwater eigenlijk vandaan?
Veertig procent van ons drinkwater is afkomstig van oppervlaktewater: sloten, beken, rivieren en meren. De overige zestig procent is grondwater, dat ontstaat als regenwater langzaam in de bodem trekt. Op papier klinkt dat goed. In de praktijk blijkt dat beide bronnen onder druk staan.
60% Grondwater
Neerslag dat de grond intrekt. Maar: de helft van alle grondwaterbronnen voldoet niet aan de kwaliteitseisen (RIVM). Landbouw, rioleringen en industrie zijn de voornaamste oorzaken.
40% Oppervlaktewater
Rivieren, meren en kanalen. Bevatten resten van medicijnen, bestrijdingsmiddelen, cosmetica, brandvertragers en nanodeeltjes. Waterzuiveringsinstallaties zijn nog niet in staat al deze stoffen te verwijderen.
Wat er wel en niet getest wordt
Dit is het deel dat mij het meest bijblijft. Bij de Europese Commissie staan ruim 10.000 chemische stoffen geregistreerd. Zodra die in het milieu terechtkomen, ontstaan er ook nog eens afbraakproducten. Weet je op hoeveel van al die stoffen ons drinkwater gecontroleerd wordt?
Op 60 stoffen. Van de ruim 10.000 geregistreerde chemische stoffen worden er slechts 60 getest. Voor de overige 9.940 is geen norm opgesteld. Ze worden ook niet gemeten.
Voldoen de drinkwaterbedrijven aan die 60 normen? Ja, dat doen ze. Maar hoogleraar Pim de Voogt (Chemie van opkomende watervervuiling, UvA) zei het helder: “Onderzoekers van het RIVM schrijven dat de concentraties van stoffen in drinkwater veilig zijn. Maar ze zeggen er niet bij dat de kennis over sommige stoffen ontbreekt.”
Bovendien hebben onderzoekers geen inzage in de lozingsvergunningen van de industrie. Ze weten daardoor vaak niet eens naar welke stoffen ze zouden moeten zoeken.
“Als je slechts 60 van de 10.000 bekende chemische stoffen hebt onderzocht, kun je toch niet zeggen dat ons drinkwater veilig is?”
Dennis Von Dutch
Wat er dan WEL in zit
In Nederlands drinkwater zijn resten gevonden van 15 geneesmiddelen. Carbamazepine (een anti-epilepticum) en aspirine komen het meest voor. In zes plaatsen in Zuid-Holland is het chemische stofje GenX aangetroffen, een PFAS-verbinding die wordt gebruikt in industriële processen. En uit wereldwijd onderzoek bleek dat in 72 procent van het Europese kraanwater plastic vezels aanwezig zijn.
Wat onderzoekers weten te zeggen over de risico’s
Hoogleraar toxicologie Juliette Leger (VU): “Er is weliswaar geen acuut risico, maar er is wel een mogelijk risico op langere termijn. Je kunt niet zeggen dat ons drinkwater helemaal goed is. We weten niet welke stoffen er allemaal in zitten. Volwassenen lopen weinig risico, maar jonge kinderen veel minder bescherming.”
Onderzoekers in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde stellen bovendien dat het langetermijneffect van dagelijkse blootstelling aan lage hoeveelheden geneesmiddelen in drinkwater onbekend is.
En koken dan? Of flessenwater?
Twee vragen die ik zelf ook had. Koken helpt tegen bacteriën, maar verwijdert geen chemische stoffen. Het doodt wat levend is, maar laat alle moleculaire rommel zitten.
Flessenwater lijkt een logische uitweg, maar uit wereldwijd onderzoek blijkt dat in 93 procent van de geteste flessenwater-merken microplastics zijn gevonden. Een liter flessenwater kan duizenden microplastische deeltjes bevatten. En dan heb je ook nog de vraag van het plastic van de fles zelf, en de xeno-oestrogene werking die daarmee samenhangt.
Wat dan wel? Filteren. Niet met een standaard kan-filterje, maar met een systeem dat aantoonbaar, via onafhankelijke testrapporten van externe laboratoria, een groot deel van de chemicaliën, medicijnresten en PFAS-verbindingen uit het water haalt. Vraag altijd om die testrapporten. Niet elk systeem dat “actief kool” belooft is hetzelfde.
Geen angst, wel bewustzijn
Ik schrijf dit niet om iedereen te laten stoppen met water drinken, of om paniek te zaaien. Ons water is vergeleken met veel andere landen nog altijd heel behoorlijk. Maar “behoorlijk” en “optimaal” zijn twee verschillende dingen. En als jij, zoals ik, gelooft dat water de basis is van alles, dan is het de moeite waard om er iets beter naar te kijken.
De nuance die ik mee wil geven: er is geen acuut gevaar. Maar er zijn wél stoffen in ons water waarvan we de langetermijneffecten simpelweg nog niet kennen. En dat vind ik genoeg reden om bewust te zijn.
Groet, Dennis
Klaar voor écht zuiver water?
Ontdek het Water Blessings systeem en bestel direct in de webshop.